Naar de inhoud
Alle artikelen

Ik hoor opeens slecht: wat nu, en hoe praat je de eerste weken met mensen?

Kort antwoord

Hoor je opeens veel slechter of niets meer met één oor, bel dan direct je huisarts of de huisartsen-spoedpost. Daarna volgen vaak weken waarin je met minder gehoor moet praten. Vertel het de mensen om je heen, schrijf belangrijke dingen op, laat je telefoon spraak omzetten in tekst en vraag bij UWV tolkuren aan voor een schrijftolk.

Gepubliceerd op
Feiten voor het laatst gecontroleerd op

Door Thomas Oomens

Thomas Oomens is ontwikkelaar in Nijmegen en bouwde Leo Speak, eerst voor een familielid. Meer over Leo Speak en wie het maakt

Wij maken Leo Speak. Onze eigen app is een van de apps die we hier bespreken.

"Ik hoor opeens slecht, wat nu?" Hoor je opeens niets meer met één oor, of met één oor opeens veel slechter, bel dan direct je huisarts of de huisartsen-spoedpost. Dat is het advies van Thuisarts, de site van de huisartsen.

Over oorzaken en behandeling gaat dit stuk niet, die horen bij je huisarts of KNO-arts. Het gaat over de weken daarna, waarin je minder hoort en toch moet praten met je partner, je kinderen, je werk en de dokter. Hoor je met één oor slecht, vraag mensen dan aan de kant van je goede oor te gaan zitten. Dat advies geeft Stichting Plots- en Laatdoven aan wie eenzijdig doof is. Hoe je op de lange duur gesprekken volgt met één goed oor, lees je in ons stuk over eenzijdig doof.

Ik hoor opeens slecht: wat doe je eerst?

Bel. Thuisarts schrijft: "Bel direct de huisarts of de huisartsen-spoedpost als je opeens doof bent aan 1 oor." En ook: "Bel ook als je opeens veel slechter hoort met 1 oor."

Een telefoongesprek is juist nu lastig. Laat iemand naast je bellen, of zet de telefoon op de luidspreker en laat de ander meeluisteren. Bij de huisarts zelf helpt het als er iemand meegaat die opschrijft wat er gezegd wordt.

Vertel het tegen de mensen om je heen

Wie niet weet dat je slecht hoort, praat gewoon door, met de rug naar je toe of vanuit de keuken. Thuisarts raadt aan het te vertellen aan wie je vaak ziet of spreekt, en uit te leggen wat helpt:

  • je gezicht goed laten zien, zonder hand voor de mond
  • langzaam en duidelijk praten, en niet te hard
  • met één persoon tegelijk praten, niet door elkaar
  • niet verder dan 2 meter uit elkaar zitten of staan
  • de radio of tv uitzetten
  • in drukte samen naar een rustige plek lopen

Eén zin is genoeg: "Ik hoor sinds kort slecht. Wil je me aankijken en rustig praten? Lukt het niet, dan schrijven we het op." Zeg hem bij de bakker, bij de tandarts, tegen je leidinggevende. Voor verjaardagen, etentjes en vergaderingen staan meer tips in slecht horen in gezelschap.

Voor partners en familie: de eerste periode is voor jullie allebei verwarrend. Stichting Plots- en Laatdoven schrijft: "een plots- of laatdove moet vaak raden hoe de ander iets bedoeld heeft". En ook als de woorden overkomen, mist de emotie. "Het vergt veel geduld van beide kanten, zeker in het begin." Zeg dus niet "laat maar" als iets na twee keer niet aankomt. Pak een pen. Meer tips voor de horende kant staan in communiceren met slechthorenden.

Schrijf belangrijke dingen op

Schrijven werkt bijna altijd, en je hebt er weinig voor nodig. Leg een blok papier op de keukentafel. Typ op je telefoon in de notitie-app en zet de letters groot. Ouderwets, maar het werkt meteen.

Bij de dokter, de gemeente of de bank mag je gewoon vragen of iemand de datum, de tijd en wat je moet meenemen opschrijft.

Live tekst op je telefoon

Een spraak naar tekst app laat zien wat er gezegd wordt. Je legt je telefoon bij wie praat en leest mee. Voor de eerste weken is dat vaak de snelste stap, omdat je niets hoeft aan te vragen.

In de talenlijst die Apple publiceert voor Live Captions op iOS 27 staat geen Nederlands. Bij Live Caption van Google op Android ook niet, en die is bovendien bedoeld voor geluid dat je telefoon zelf afspeelt, niet voor een gesprek aan tafel. Op Android is er de gratis app Google Live Transcribe. Volgens Androidworld kan die Nederlands aan, maar een bevestiging van Google zelf vonden we niet. In de App Store staat geen versie van Google.

Welke apps er nog meer zijn en wat ze kosten, staat in ons overzicht van spraak naar tekst apps. Voor allemaal geldt:

  • Leg de telefoon dicht bij wie praat. In een rumoerige ruimte gaan er meer woorden mis.
  • De tekst is niet foutloos. Gaat het om iets medisch of juridisch, controleer het dan bij de ander.

Tolkuren voor een schrijftolk

Een schrijftolk typt alles wat er gezegd wordt, ook geluiden, als live ondertiteling op een tablet of groot scherm. Dat kan ter plekke of via video. Bij een gesprek in het ziekenhuis, een uitvaart of een gesprek met je werkgever wil je dat elk woord klopt. Daar is een schrijftolk voor.

Ben je doof of slechthorend, dan kun je bij UWV 30 tolkuren per jaar aanvragen voor je privéleven. Dat doe je met het formulier "Aanvragen voorziening" op uwv.nl. De eerste keer stuur je een audiogram mee. Daarna loopt het elk jaar vanzelf door. Hoe het stap voor stap gaat, lees je in schrijftolk aanvragen. Uren die je niet gebruikt, schuiven niet door naar het volgende jaar.

Heb je tolkuren en gebeurt er iets onverwachts, zoals een medisch probleem of een overlijden, dan kun je volgens UWV altijd een tolk inzetten via Tolkcontact, ook 's nachts. Het spoednummer is 06-30 80 47 15, bellen en sms. Dat nummer regelt een tolk. Het is geen 112.

Eerlijk is eerlijk: er is een tekort aan gebaren- en schrijftolken. Het kabinet erkent dat niet elke aangevraagde tolkopdracht ingevuld kan worden. Vraag dus op tijd aan, en houd schrijven en een app achter de hand.

Bellen en 112 alvast regelen

Met KPN Teletolk bel je via tekst, met een tolk ertussen. Bellen via tekst kan 24 uur per dag en is gratis. Je gebruikt het via een app als de Tolkcontact-app en krijgt een eigen 085-nummer. Volgens Tolkcontact vergoeden alle zorgverzekeraars die app als je doof of slechthorend bent. Je hebt dan wel bewijs nodig, zoals een audiogram of een brief van je huisarts. De meeste verzekeraars vragen minstens 35 dB verlies.

Regel 112 nu, niet pas als je het nodig hebt. De Rijksoverheid schrijft: "Bent u doof of slechthorend, dan kunt u via uw mobiel, tablet of computer een noodoproep doen bij alarmnummer 112. Gebruik daarvoor de app Tolkcontact." Daarvoor heb je eerst een account nodig.

Je kunt je ook vooraf aanmelden voor 112 per sms. Stuur "aanmelden" naar 112, wacht op de sms die terugkomt en antwoord "aanmelden akkoord" naar 112. Daarna kun je op elk moment een sms naar 112 sturen.

De 112NL app van de overheid heeft een chat, maar daar kun je zelf geen gesprek mee beginnen. De meldkamer start de chat als blijkt dat praten lastig gaat, of als je dat bij het instellen van de app hebt aangegeven.

Meer over bellen lees je in telefoneren met gehoorverlies, en over deurbel en wekker in hulpmiddelen voor doven en slechthorenden.

Steun van mensen die het kennen

Stichting Plots- en Laatdoven is er voor mensen die plotseling of geleidelijk doof of slechthorend worden, aan één of twee oren, en voor de mensen om hen heen. De stichting heeft inloophuizen op twaalf plekken, van Almere tot Venray. Je mag je partner meenemen, en er zijn altijd een schrijftolk en een NmG-tolk. Via de site vraag je een gratis infopakket aan en kom je in contact met lotgenoten. Je vindt er ook een oefenprogramma voor spraakafzien (wat vroeger liplezen heette). Hoeveel je daarmee kunt opvangen, lees je in liplezen als je slecht hoort.

Ben je slechthorend en niet doof, dan brengt Hoormij je in contact met anderen die slecht horen. GGMD helpt bij dagelijks functioneren, psychische klachten en communicatie, en geeft cursussen spraakafzien en NmG. Je bereikt GGMD op 088-4321700.

Merk je dat het je zwaar valt? Thuisarts raadt aan om het met je huisarts te bespreken. De stichting zelf schrijft dat wie heel snel zijn gehoor verliest "als het ware abrupt van de wereld afgesneden" raakt.

Waar Leo Speak bij past

Leo Speak zet wat mensen om je heen zeggen live om in tekst op je scherm. Elke spreker krijgt een eigen kleur en label, en je kunt een spreker een naam geven, zodat je aan tafel ziet of je partner of je dochter iets zegt. Soms komt een zin bij de verkeerde spreker, dus vraag het na als het ertoe doet. Er zijn vier tekstgroottes, tot extra groot. Hoe dat eruitziet, zie je op de pagina over live ondertiteling.

Wij denken dat het in de eerste weken goed past, omdat je nog niet weet wat je nodig gaat hebben. In de app krijg je elke maand 60 minuten gratis, zonder account. Wil je meer, dan kost in de app Licht in Nederland €4,99 per maand voor 10 uur, Medium €9,99 voor 30 uur en Max €29,99 voor 120 uur (november 2026). Bij volledig gebruik is dat €0,50, €0,33 of €0,25 per uur. In de browser betaal je ongeveer 10 procent minder, en daar kun je ook per jaar betalen. Kijk daarvoor bij onze prijzen. Uren die je in een maand niet gebruikt, spaar je op zolang je abonnement loopt, als je een gratis account hebt. Een abonnement in de app verlengt elke maand, tot je het opzegt in de App Store of Google Play. Zeg je op, dan vervallen de uren die je had opgespaard.

Kies iets anders als je gebarentaal gebruikt: dan is een tolk NGT de juiste weg. Bij een gesprek waarin elk woord telt, zoals een uitslag in het ziekenhuis, is een schrijftolk betrouwbaarder. Leo Speak is niet bedoeld voor telefoongesprekken of noodgevallen, en zonder internet krijg je geen nieuwe tekst. Heb je een Android-telefoon en wil je niets betalen, probeer dan eerst Google Live Transcribe.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt het voordat ik tolkuren heb?

UWV probeert binnen 10 werkdagen te beslissen. De wettelijke grens is 8 weken. Bij je eerste aanvraag stuur je een audiogram mee.

Tolkcontact schrijft dat je eerst tolkuren nodig hebt. Heb je eerder dringend een tolk nodig, vraag dan aan Tolkcontact wat kan. Het spoednummer 06-30 80 47 15 is dag en nacht bereikbaar, voor bellen en sms.

Moet ik nu gebarentaal leren?

Nee, dat hoeft niet. Volgens de toelichting bij de wet die NGT erkent, gebruiken veel minder mensen die later doof of slechthorend worden gebarentaal. Wat je wel kunt leren, is spraakafzien, of Nederlands met ondersteunende gebaren (NmG). Dat is gewoon Nederlands praten met gebaren erbij. Cursussen in spraakafzien en NmG vind je onder meer bij GGMD.

Ik werk. Wat kan ik op mijn werk regelen?

Als werknemer kun je bij UWV tolkuren aanvragen voor 15% van je werkuren per jaar. Die uren gelden zolang je bij die werkgever werkt, ook voor cursussen en de ondernemingsraad. Ga je naar een andere baan, dan vraag je ze opnieuw aan.

Spraakherkenning die je bijna alleen voor je werk gebruikt, kan UWV ook geven. Dat is altijd een beslissing per persoon. Meer lees je in slechthorend op je werk.

Bronnen

Lees ook

Zet Leo Speak op je telefoon

In de app elke maand 60 minuten gratis, zonder account.

  • Download in de App Store
  • Ontdek het op Google Play

Werkt op een iPhone met iOS 15 of nieuwer en op Android 7.0 of nieuwer.

Probeer in je browser